Energie, kennis en actie

Tijdens de sessie kwamen wetenschap, praktijk en beleid samen. Er was veel aandacht voor de veiligheid van jongeren en vrouwen in de openbare ruimte. Niet alleen zandbakken of klimrekken, maar veiligheid, betrokkenheid en eigenaarschap. Hoe betrek je meiden bij het ontwerp van een plek waar zij zich welkom en veilig voelen?

Inspiratie kwam uit Wenen en Kopenhagen, waar jongeren al actief worden betrokken. In Rotterdam ligt de volgende stap voor de hand: vraag het de jongeren zelf.

Mina Morkoç opende de avond. Toevallig ook medeondertekenaar van de motie ‘Een handreiking door een handgebaar’ (PvdA/GroenLinks, 2022). Warm, toegankelijk, een vrouw die ruimte maakt.

Tijdens de sessie bracht Krista Schram, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid bij Hogeschool Inholland, haar expertise in over de inrichting van de buitenruimte als sleutel tot gelijkheid. Haar presentatie inspireerde mij om het Universeel Handgebaar hieraan te koppelen: een instrument om dialoog te openen, niet alleen in de publieke ruimte, maar ook in het Pabo-onderwijs en bredere domeinen binnen Inholland. Ik hoop in de toekomst met haar samen te werken om het gebaar te onderzoeken, praktisch in te zetten en studenten en docenten bewust te maken van veiligheid, inclusie en empowerment.

Joice dos Santos, sportvrouw van Rotterdam 2025 en actief bij de Dolle Mina’s, kende ik van het congres Opboksen tegen Systeemgeweld — waar Marianne van den Anker (Ombudsvrouw Rotterdam Rijnmond) en Tanya Hoogwerf (manager bij Centrum Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Filomena en voormalig gemeenteraadslid) de katalysators waren.
Joice opende toen met een bokssessie met burgemeester Carola Schouten, om te laten zien hoe fysiek uitgeput iemand kan raken die al in situaties leeft waarin het systeem faalt.
Tijdens dat congres gaf ik een moment aandacht aan het Universeel Handgebaar, samen met Senior Rechter Nathalie van Waterschoot, die het voortouw nam.
Het voelde als een estafette: iedereen gaf iets door, en samen werd de boodschap sterker, zichtbaarder, krachtiger.

Amina Hussen van Krachtvrouwen Rotterdam , Danielle de Wilde van Rotterdam Business Events en Natasja Morales van ChicksintheCity deelden hun ervaringen. De verschillende sprekers brachten hun inzichten en verhalen samen. Samen maakten ze de puzzel van theorie, beleid en praktijk compleet. De energie van de zaal, van idee naar actie, voelde als een doorgegeven stokje.

Het Universeel Handgebaar

Mijn eigen pitch vond plaats rond half tien. Het Universeel Handgebaar.

Stop. Stop geweld. Stop discriminatie. Stop ongelijkheid.

Zichtbaar, duidelijk, een uitnodiging om mee te doen.

Zoals ik in mijn spoken word zei:

"Laten wij huilen als wolven, een voor allen en allen voor één."

Een herhaald visueel gebaar kan cultuur veranderen. Het kan zichtbaar maken wat we lang niet altijd durven zeggen. Het kan verbinding scheppen, collectieve kracht versterken en een veilige omgeving creëren.

Beveiligersmomenten

Onderweg naar het toilet liep ik vier beveiligers tegen het lijf, op verschillende locaties. Eén voor één sprak ik ze aan om het handgebaar te laten zien. Met één van hen liep ik letterlijk naar Mina Morkoç, om te laten zien dat niet iedereen het gebaar kent. Wat helpt het als jongeren via TikTok het kennen, maar volwassenen en professionals niet?

Daarom zet ik mij in via VVOLF: bewustwording breed uitrollen, met gratis toolkit en animaties voor gemeente, onderwijs, politie, zorg en sport en breed.

Achteraf vroeg ik de beveiligers waar ik veilig opgehaald kon worden. Het was inmiddels 22.00 uur. Door de achteruitgang van het stadhuis moest ik een omweg maken. De eerste reactie van een beveiliger was een lichte frons, alsof hij dacht: “Waarom vraagt zij dat?” Ik stelde voor een plek om iets te drinken terwijl ik wachtte – ik had vergeten te melden dat mijn vriend mij zou ophalen. Nu leek het alsof ik aan het flirten was. Misinterpretaties.

Pas later begreep hij mijn bedoelingen. Hij lachte en adviseerde het politiebureau als veilige wachtplek, omringd door politie en camera’s. Ik bedankte hem en ging glimlachend weg. Thuisgekomen waren mijn tieners al in bed. De volgende ochtend deelde ik het advies direct met mijn dochter:

"Als het laat is en je moet wachten, en je ziet een politiegebouw in de verte, ga daarheen."

Als vertrouwenspersoon zie ik dat zulke kleine, praktische stappen groot verschil maken.

Waarom dit werkt

• Ritueel en herhaling versterken cultuurverandering.

• Lokaal én internationaal impactvol – zoals Diana van Stichting Bayanihan, lid van het Netwerk VN Vrouwenverdrag, laat zien.

• Vanuit persoonlijke ervaring: zichtbaarheid, kennis en dialoog leiden tot empowerment.

"Een voor allen, allen voor één – one woman front."

Doe mee – toolkit en animaties

Wil je het Universeel Handgebaar gebruiken in jouw organisatie of omgeving?
Download de gratis toolkit en animaties hier: vvolf.nl/toolkit

Gebruik het in:

• Onderwijs – Pabo, scholen, studentenprojecten

• Gemeente – openbare ruimte, stadsinitiatieven

• Politie & zorg – signalering en dialoog

• Sport & welzijn – empowerment en bewustwording

• Jouw organisatie!