Essay 14: Uit de frame - bewustwording, grenzen en gerechtigheid

Vandaag, op Internationale Vrouwendag 2026, staat het thema “Give to Gain” centraal: door te geven, steun te bieden en bewustwording te creëren, winnen we allemaal. Begin maart werd opnieuw zichtbaar hoe diep ongelijkheid in systemen kan zitten. Vrouwelijke rechters in opleiding bleken jarenlang minder betaald te krijgen dan hun mannelijke collega’s, simpelweg omdat eerdere salarissen lager waren. Pas na een oordeel van het College voor de Rechten van de Mens werd dit officieel erkend als discriminatie.

Het laat zien hoe hardnekkig patronen kunnen zijn. Ongelijkheid zit niet alleen in individuele situaties, maar vaak in systemen zelf. Het doorbreken van zulke patronen vraagt bewustwording, moed en soms ook nieuwe structuren die mensen beschermen.

Of zoals senior rechter Nathalie van Waterschoot, die ik eerder interviewde, treffend zegt: soms moeten we eerst “uit de frame komen” om te kunnen zien wat er werkelijk gebeurt.

Als extern vertrouwenspersoon en ervaringsdeskundige zie ik dagelijks hoe belangrijk een onafhankelijk aanspreekpunt kan zijn. Mensen hebben soms iemand nodig die luistert, hun verhaal erkent en hen helpt hun rechten te begrijpen wanneer grenzen worden overschreden.

Daarom zet ik mij in voor het idee dat een extern, door gemeenten ondersteunde vertrouwenspersoon een structurele plek krijgt in onze samenleving. Niet omdat het vandaag vanzelfsprekend is, maar omdat het nodig is. En op deze Internationale Vrouwendag is het misschien een kleine knipoog waard dat juist een vrouw dit initiatief deelt, niet alleen voor zichzelf, maar voor anderen.

Het Change Signal, een universeel handgebaar dat sinds 2021 wordt gebruikt, is in oorsprong een help-signaal. Maar het staat ook voor iets groters: het moment waarop iemand stop denkt, help durft te vragen, en bewust wordt van wat te lang verborgen bleef – het grijze gebied waar grenzen niet altijd hard worden uitgesproken en systemen ongemerkt ongelijkheid in stand houden.

Het Change Signal en de vertrouwenspersoon zijn twee kanten van dezelfde medaille: het ene maakt zichtbaar wat vaak onzichtbaar blijft; het andere biedt steun wanneer dat nodig is.

Want zolang onrecht zich verschuilt in dat grijze gebied, blijft het bestaan. Maar zodra iemand het zichtbaar maakt – met woorden, met een gebaar, of door simpelweg uit de frame te stappen – begint verandering.

Soms begint verandering klein:

• met een handgebaar

• een luisterend oor

• of de moed om een patroon te doorbreken dat te lang vanzelfsprekend was

Door te geven – bewustwording, steun, inzicht – winnen we als samenleving. One for all. All for one.
Give to Gain.

Zoals Maya Angelou het ooit verwoordde:
"Each time a woman stands up for herself, without knowing it possibly, without claiming it, she stands up for all women."