In dit essay reflecteer ik op hoe een gebaar dat veiligheid en verbinding kan brengen, vaak onopgemerkt blijft. Soms gaat het pas op dat moment opvallen, ná een noodsignaal. Het herinnert ons eraan hoe belangrijk het is om echt te zien, te erkennen en te handelen. Zoals Clarissa Pinkola Estés beschrijft in Women Who Run with the Wolves, gaat het om het wakker maken van onze instinctieve kracht — de moed en aandacht die nodig zijn om te zien wat te lang ongezien bleef.
Soms gaat een gebaar dat veiligheid en verbinding kan brengen onopgemerkt voorbij. Dit essay onderzoekt hoe aandacht, erkenning en instinctieve kracht ons helpen te zien wat te lang ongezien bleef.
Ref: VRT
Essay 9: Zien, Erkennen, Handelen - Waarom Eén Eenvoudig Gebaar Ons Steeds Ontglipt
Er zijn drie waarden die elke vertrouwenspersoon draagt:
erkennen, luisteren, waarderen.
Maar vreemd genoeg worden die waarden bijna nooit toegepast op iets dat in stilte levens redt: het Universeel Handgebaar.
We praten pas over het signaal als iemand het inzet.
Pas als het mis dreigt te gaan.
Pas als een kind, een vrouw, een mens — geen andere uitweg meer ziet.
Eergisteren verscheen het opnieuw in het nieuws:
een 6-jarig meisje in Oostenrijk voorkwam een ontvoering door het Universeel Handgebaar te gebruiken
(bron: RTL Nieuws)
Ze kende het.
Ze gebruikte het.
En ze werd gezien.
Ineens volgt erkenning.
Ineens volgt aandacht.
Ineens volgt waardering.
Maar waar was die waardering voordat het misliep?
Waar was de erkenning toen we jarenlang riepen dat dit gebaar levens kan redden?
De werkelijkheid is minder romantisch
Toen in 2021 en 2022 de eerste Nederlandse oproepen kwamen om het signaal te erkennen — onder andere via de ingediende motie over het Universeel Handgebaar
was de realiteit pijnlijk helder:
veel instanties kenden het gebaar niet.
Ook de politie niet.
In 2023, tijdens een voorbereidende bijeenkomst voor Orange the World in Rotterdam, werd dit opnieuw bevestigd:
“Wij kennen dit gebaar niet.”
Precies dáárom zocht VVOLF opnieuw samenwerking met de politie in Rotterdam.
Niet vanuit kritiek — maar vanuit urgentie.
Niet vanuit symboliek — maar vanuit noodzaak.
Want awareness die te laat komt, is geen awareness.
Dat is een nasleep.
Pas na het incident komt de aandacht — en dat is precies het probleem
Op 3 december werd in de talkshow Humberto getest hoeveel mensen het Universeel Handgebaar herkennen.
Deze test kwam rechtstreeks voort uit het nieuws over het 6-jarige meisje.
Een logisch moment, maar tegelijk pijnlijk:
veel te weinig mensen herkennen het gebaar.
En toch — zodra mensen het zien, begrijpen ze de waarde.
Zodra ze het één keer kennen, vergeten ze het niet meer.
Zodra het wordt uitgelegd, zeggen ze allemaal hetzelfde:
“Had ik dit eerder maar geweten.”
Daarom stelt VVOLF enkele materialen gratis beschikbaar om het Universeel Handgebaar in de praktijk te brengen.
Daarom blijft VVOLF bewustwording creëren — met kunst, taal, educatie en samenwerking.
Want het gaat niet alleen over het herkennen van gevaar.
Het gaat over het herkennen van elkaar.
Bewustzijn vóórdat het nodig is — dat is echte veiligheid
Het verhaal van het Oostenrijkse meisje laat zien wat bewustwording kan betekenen.
Maar het laat ook zien hoeveel werk er nog ligt.
Een gebaar dat wereldwijd bekend zou moeten zijn, is nog te vaak afhankelijk van toeval.
Afhankelijk van nieuwsberichten.
Afhankelijk van incidenten.
Maar veiligheid mag nooit afhankelijk zijn van incidenten.
Bewustzijn moet er vóór zijn — niet erna.
Dit is wat het Universeel Handgebaar werkelijk doet
Het creëert niet alleen een signaal.
Het creëert een gemeenschappelijke taal,
een gedeelde verantwoordelijkheid,
een collectief waakzaam bewustzijn.
En het belichaamt precies die drie waarden die elk mens, elke gemeenschap, elke samenleving nodig heeft:
Erkennen.
Luisteren.
Waarderen.
Het kind in Oostenrijk werd erkend.
Er werd geluisterd.
Wat ze deed werd gewaardeerd.
Dat redde haar leven.
Laat dat niet langer de uitzondering zijn.
Het Universeel Handgebaar vraagt niet om heldendom — alleen om bewustzijn.
En bewustzijn begint bij ons allemaal.